Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

«Μάχη της Κρήτης»

Ομιλία του Γιώργου Γιακουμινάκη
αφιερωμένη στην 76η επέτειο της Μάχης της Κρήτης στην εκδήλωση της Δ.Ε.Ε.Λ. της 25ης Μαΐου 2017

Η  ΜΑΧΗ  ΤΗΣ   ΚΡΗΤΗΣ
   -----------------------------------------------------------------   
Κυρία Χρυσούλα  Βαρβέρη-Βάρα πρόεδρε της Δ.Ε.Ε.Λ.
Κυρίες  και κύριοι συνάδελφοι λογοτέχνες, φίλες και φίλοι.
Ξεκινώντας ήθελα να ευχαριστήσω την κ. Πρόεδρο που αποδέχτηκε την πρότασή μου όπως η σημερινή μας εκδήλωση να είναι αφιερωμένη στη
«Μάχη της Κρήτης»
 που τέτοιες μέρες  πριν 76 χρόνια βρισκόταν σε  εξέλιξη.
Η Μάχη της Κρήτης» όπως επικράτησε να λέγεται, είναι το τελευταίο  σημαντικό γεγονός της  Ελληνικής  Πολεμικής Ιστορίας και χαρακτηρίζεται από την τιτάνια αντίσταση των υπερασπιστών του νησιού,  το τελευταίο δεκαήμερο του Μάη του 1941, κατά των Γερμανών εισβολέων.
Η πολυσυζητημένη μάχη που αποτελεί βέβαια και σημαντικό σταθμό  της ιστορίας του δευτέρου Παγκοσμίου  Πολέμου , είναι η φυσική συνέχεια του  «Αλβανικού έπους», όπως  ονομάζουμε τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 και η τελευταία πράξη της εισβολής και ολοκληρωτικής κατάληψης της χώρας μας από τα Γερμανικά Στρατεύματα.
Πάρα πολλοί ιστορικοί ,πολιτικοί και ειδικοί ερευνητές ΄Ελληνες και ξένοι έχουν αναλώσει αμέτρητες ώρες αναζητώντας  στοιχεία, καταγράφοντας μαρτυρίες, ερευνώντας αρχεία και αναλύοντας επιμέρους περιστατικά  στην προσπάθεια να  αποδώσουν τα γεγονότα να απαντήσουν σε κάποια  ερωτήματα που ακόμα και σήμερα τίθενται χωρίς να έχουν δοθεί απόλυτα πειστικές απαντήσεις ειδικά στο εάν θα μπορούσε  να αποτραπεί η κατάληψη του νησιού.
Ας προχωρήσουμε όμως στα γεγονότα της Μάχης της Κρήτης. Λίγο πριν λοιπόν από την κατάληψη της Αθήνας από τους Γερμανούς, ο τότε Βασιλιάς Γεώργιος ο Β΄ και η Ελληνική Κυβέρνηση  με πρωθυπουργό τον Εμμανουήλ  Τσουδερό  κατέφυγαν στην Κρήτη στις 23-4-1941, τη μόνη πλέον ελεύθερη περιοχή της Ελλάδος.
Την άμυνα  του νησιού είχαν  αναλάβει δυνάμεις ΄Αγγλων, Νεοζηλανδών και Αυστραλών που μεταφέρθηκαν στην Κρήτη εσπευσμένα, μετά την κατάρρευση της κυρίως Ελλάδος και υπολογίζονται γύρω στις 30.000 άνδρες, που όμως όπως αποδείχτηκε, στερούνταν σύγχρονου οπλισμού ανάλογου των Γερμανών και κυρίως αντιαεροπορικού πυροβολικού ακόμη και ασυρμάτων.
Θα  ήταν όμως  αδικία  να αγνοούσαμε  το θάρρος και την ανδρεία που επέδειξαν  σε όλη τη διάρκεια της μάχης και τον σημαντικό αριθμό νεκρών που άφησαν στα πεδία της, άσχετα με τους ορθούς  ή μη σχεδιασμούς  της άμυνας  από τους υπεύθυνους.
Σ’ αυτούς  προστίθενται:
Α.  Οχτώ τάγματα Ελλήνων νεοσυλλέκτων που μεταφέρθηκαν από Τρίπολη και Ναύπλιο, που ήταν  όμως αγύμναστοι  και με ελάχιστο οπλισμό και  εφόδια,
Β. Η  πρώτη τάξη της Σχολής Ευελπίδων και
Γ. Η δύναμη της Σχολής Χωροφυλακής Ρεθύμνου, αλλά  και αυτές όμως με πολλές ελλείψεις σε υλικά  και  μέσα.
 Ακόμη υπήρχαν κάποιες   μικρές ομάδες πολιτοφυλακής  που είχαν οργανωθεί κατά περιοχές.
Ο συνολικός αριθμός των αμυνομένων μπορεί  να φαίνεται  επιβλητικός αλλά όπως προανέφερα ήταν  πολύ υποδεέστερος  σε εξοπλισμό και το σημαντικότερο  ήταν παντελώς  ακάλυπτος από πλευράς αεροπορίας. Αν υπολογίσουμε μάλιστα την έκταση του νησιού ήταν ανεπαρκέστατος .
΄Ισως οι σύμμαχοι να  μην είχαν πάρει   πολύ στα σοβαρά την άμυνα του νησιού γιατί κανένας δεν πίστευε ότι ο Χίτλερ θα αποτολμούσε μια τέτοια πρωτοφανή για τα χρονικά  αεροπορική επιχείρηση παρά το ότι είχαν τις σχετικές πληροφορίες.
Εν τούτοις  οι Γερμανοί είχαν αποφασίσει την επιχείρηση και είχαν ετοιμάσει το πολεμικό τους σχέδιο με την ονομασία ΕΡΜΗΣ (ΜΕΡΚΟΥΡ) που στηριζόταν στη χρησιμοποίηση αερομεταφερομένων  επίλεκτων μονάδων αλεξιπτωτιστών υπό την καθοδήγηση  και επίβλεψη  του αρχηγού και υπαρχηγού της αεροπορίας των,  Γκαίρινγκ  και Στιούντεντ  αντίστοιχα.
Η προπαρασκευή της  επίθεσης άρχισε στις 14 Μαΐου  με ισχυρούς βομβαρδισμούς στρατηγικών στόχων σε όλο το νησί, ενώ η εισβολή άρχισε τα ξημερώματα της 20ής Μαΐου  με ανελέητο βομβαρδισμό και  ρίψη αλεξιπτωτιστών  αρχικά στην περιοχή του  αεροδρομίου του  Μάλεμε   Χανίων και από τις μεσημεριανές ώρες στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.
Την επόμενη 21 Μαΐου  οι Γερμανοί ρίχνουν το βάρος  της επίθεσής τους στην κατάληψη του Μάλεμε και από το απόγευμα άρχισαν  να προσγειώνονται σ’ αυτό  αεροπλάνα με σημαντικές δυνάμεις τους  και υλικά .Στις 22  το  Μάλεμε  καταλαμβάνεται οριστικά  ενώ  προσπάθεια ανακατάληψής του από τις Ελληνοσυμμαχικές δυνάμεις αποτυγχάνει. Στις 23 Η Ελληνική πολιτική ηγεσία εγκαταλείπει την Κρήτη  με το αντιτορπιλικό «Ντικόι» για την Αίγυπτο.
Εδώ ήθελα να  κάνω μία παρένθεση.  Δεν είναι ευρέως γνωστό  ότι   ο Κορυζής  σαν πρωθυπουργός της Ελλάδος  από τις αρχές Απριλίου 1941  είχε ζητήσει από τους Άγγλους  να  εκχωρήσουν στην Ελληνική κυβέρνηση  δικαιώματα δωσιδικίας  σε μικρή περιοχή της Κύπρου προκειμένου να εγκατασταθεί εκεί,  εν όψει της πλήρους κατάληψης της Ελλάδος  από τους Γερμανούς  αντί να εγκατασταθεί στην Αίγυπτο ή το Ισραήλ,  αλλά  το αίτημα απορρίφτηκε. Το ίδιο  αίτημα τέθηκε στο  Βρετανικό πολεμικό   Συμβούλιο της 14-Απριλίου 1941  και ακόμα  τις πρώτες ημέρες του Μάη από τον   Πρωθυπουργό Τσουδερό αλλά  οι ΄Αγγλοι με διάφορες προφάσεις και υπεκφυγές  αρνήθηκαν  την ικανοποίηση του αιτήματος, φοβούμενοι  προφανώς μήπως διακινδυνέψουν  τα δικαιώματά τους στο νησί  μετά την λήξη του πολέμου.
 Στις 24 Μαΐου οι βομβαρδισμοί και οι επιχειρήσεις συνεχίζονται  ακατάπαυτα σε όλη την Κρήτη ενώ οι Γερμανοί αρχίζουν να έχουν την πρωτοβουλία των κινήσεων στα  Χανιά. Στις 25 Μαΐου  καταλαμβάνεται η Κάντανος  που πληρώνει πρώτη το τίμημα της αντίστασης του λαού με ομαδικές εκτελέσεις  και καταστροφές. Είναι γνωστό σημείο βαρβαρότητας η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης και η τοποθέτηση πάνω στα ερείπια πλάκας που έγραφε «Εδώ υπήρχε η Κάντανος».   Στις 26   καταλαμβάνεται ο Γαλατάς Χανίων και οι συμμαχικές δυνάμεις μάχονται απελπισμένα  να προστατέψουν την πόλη των Χανίων.
Με δήλωσή του ο Στρατηγός Φράιμπεργκ επισημαίνει τη δύσκολη θέση  στην οποία έχουν περιέλθει οι σύμμαχοι. Στις 27 ο αρχιστράτηγος Μέσης Ανατολής Ουέιβελ στέλνει εντολή  να εκκενωθεί από τις συμμαχικές δυνάμεις το νησί αφού τα Χανιά είναι πλέον οριστικά στα χέρια του εχθρού και στις 28 αρχίζει η μετακίνηση των συμμαχικών στρατευμάτων προς τη Χώρα Σφακίων,  όπου θα επιβιβασθούν στα πλοία  του Βρετανικού στόλου.
Αναχωρούν επίσης οι συμμαχικές δυνάμεις  από το Ηράκλειο ενώ Ιταλικές δυνάμεις προερχόμενες από τα Δωδεκάνησα   αποβιβάζονται στη Σητεία και καταλαμβάνουν  το νομό Λασιθίου. Στις 29 Μαΐου  καταλαμβάνονται οριστικά το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο και ουσιαστικά  ολοκληρώνεται   η κατάληψη της Κρήτης. Αυτά όσον αφορά την εξέλιξη  των πολεμικών γεγονότων.
Εκείνο όμως  που συνέβη τις ημέρες της επίθεσης στην Κρήτη και ήταν πραγματικά απερίγραπτο και πρωτοφανές και δικαιολογημένα  απέσπασε τον παγκόσμιο θαυμασμό, ήταν η μεγαλειώδης συμμετοχή του άμαχου πληθυσμού στον αγώνα. ΄Ανδρες γυναίκες και παιδιά κάθε  ηλικίας προσέτρεξαν αυθόρμητα   χρησιμοποιώντας για όπλα κάθε τι πρόχειρο  ,ακόμα πέτρες και ξύλα και αποδεκάτισαν τον τελειότερο και  ισχυρότερο στρατό της εποχής.
 Είναι  χαρακτηριστικό αυτό που έγραψε ο Γερμανός  Ταγματάρχης Φλέκερ  για το Καστέλι Κισσάμου  που αντικατοπτρίζει βέβαια  την αντίσταση όλου του λαού της Κρήτης. Γράφει λοιπόν : «Γέροι γυναίκες και μικρά παιδιά  πήραν μέρος στον αγώνα και μας πυροβολούσαν  από κάθε φυσικό προκάλυμμα. Από  παντού ο αόρατος εχθρός μας πυροβολεί με όλα τα είδη των όπλων. Καταφέραμε  να κάμψουμε την αντίσταση των εξαγριωμένων Κρητικών και με σκληρότητα  εκδικηθήκαμε το θάνατο των συντρόφων μας».
Επειδή όμως πρέπει να λέγονται κάποια πράγματα  είναι βεβαιωμένο ότι γενικά  από τους Συμμάχους παρασιωπήθηκε  η μεγάλη συμβολή του λαού  στην άμυνα του νησιού.
Ακόμα  ο Τσόρτσιλ  δεν αναφέρει σε κανένα σημείο της εξιστόρησης των γεγονότων  την γενναιότητα  του Κρητικού λαού και αρκείτε να  αναγνωρίσει μόνο την  προσφορά του προς τους συμμάχους στρατιώτες τους οποίους φιλοξενούσε  στοργικά  στα σπίτια του  εκθέτοντας σε κίνδυνο ακόμα και τις ζωές των οικογενειών του.
Οι Γερμανοί αναγκάστηκαν  να θυσιάσουν στα  πεδία  της μάχης  της Κρήτης  5.500  στρατιώτες, το άνθος του στρατού των  και χρειάστηκαν δέκα ολόκληρες ημέρες  για να καταλάβουν  την  Κρήτη και είναι βέβαια γνωστό ότι δεν επιχείρησαν ξανά την χρησιμοποίηση αλεξιπτωτιστών μέχρι το τέλος του πολέμου.
Η μάχη της Κρήτης δεν τελειώνει όμως εδώ. Η Κρητική ψυχή παραμένει αδούλωτη .
Από τις πρώτες κι όλας ημέρες  οργανώνονται διάφορες ομάδες αντίστασης  οι  οποίες  ενοχλούν συστηματικό τον κατακτητή  και τον αναγκάζουν να έχει εγκλωβίσει στο νησί σημαντικές δυνάμεις που διαφορετικά θα μπορούσε να τις διαθέσει αλλού.
Η κατοχή άρχιζε και μαζί τα  σκληρά  αντίποινα  και οι φρικαλεότητες των κατακτητών  σε βάρος του άμαχου πληθυσμού με πρώτο θύμα την Κάντανο όπως προανέφερα.
Η αντίσταση των Κρητικών  πληρώθηκε με ποταμούς αιμάτων, με φυλακίσεις, εκτελέσεις, στρατόπεδα συγκέντρωσης  κ.λ.π. Πως είναι δυνατόν  να ξεχάσουμε τα ολοκαυτώματα σε Σκηνέ, Κίσσαμο, Ανώγια, Βιάνο και τόσα άλλα μέρη της Κρήτης. Δεν  επιτρέπεται  να ξεχωρίσουμε  καμιά πόλη, κανένα  χωριό.  Όλα σήκωσαν το σταυρό του μαρτυρίου  ιδιαίτερα όμως  οι περιοχές που ήταν κοντά  σε στρατηγικούς  στόχους  όπως  του Μάλεμε κ.λ.π. ήταν φυσικό να  έχουν τα περισσότερα θύματα και να υποστούν τις μεγαλύτερες καταστροφές. Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων  της μάχης και της κατοχής που επακολούθησε, υπολογίζεται σε 500 στρατιωτικούς και 8.000 πολίτες,  κάθε φύλλου και ηλικίας. 
Ας πάμε όμως  στα ερωτηματικά. Ερωτηματικά  υπάρχουν πολλά, θα παραθέσω όμως τα σπουδαιότερα.
1.Πρώτα πρώτα γιατί  η Αγγλία  που είχε αναλάβει  την άμυνα και   τη θωράκιση της Κρήτης με την έναρξη του πολέμου δεν έκανε τίποτε  το  ουσιαστικό,  ούτε καν  κάποιες λιμενικές εγκαταστάσεις στα νότια που θα εξυπηρετούσαν πολλαπλά  τις δυνάμεις  της ;
2. Γιατί η 5η  Μεραρχία των  Κρητών,  μετά την υποχώρηση από το Αλβανικό μέτωπο , να εγκαταλειφθεί και  να εγκλωβισθεί στην κυρίως  Ελλάδα τη στιγμή που ήταν  όχι μόνο αξιόμαχη αλλά και λόγω καταγωγής των ανδρών  της  εάν  μεταφερόταν  στην Κρήτη  με τον ανάλογο εξοπλισμό ασφαλώς θα μπορούσε να προσφέρει  πολλά περισσότερα στην  άμυνα της Κρήτης ; Πως μεταφέρθηκε εσπευσμένα το σύνολο των συμμαχικών στρατευμάτων στο νησί    και δεν μπορούσε να μεταφερθεί και η Μεραρχία μας ;
3. Γιατί φεύγοντας  για την Κρήτη οι σύμμαχοι  δεν κατέστρεψαν τα αεροδρόμια  της Τανάγρας και της Ελευσίνας  και τις αποθήκες των καυσίμων  τους  με αποτέλεσμα οι Γερμανοί να βρουν ανέλπιστα δώρα στις επόμενες επιχειρήσεις τους.
4. Γιατί τα τρία αεροδρόμια του νησιού  και κυρίως του Μάλεμε δεν είχαν ναρκοθετηθεί, καταστραφεί  ή εν πάσει περιπτώσει αχρηστευθεί,  αφού  ήταν δεδομένο ότι η ΡΑΦ ,η Αγγλική αεροπορία,  δεν ήταν σε θέση να προσφέρει και δεν προσέφερε τίποτε το ουσιαστικό στην άμυνα του νησιού ;  
5. Γιατί  όταν άρχισαν να προσγειώνονται  στο Μάλεμε τα πρώτα Γερμανικά  μεταγωγικά  δεν δόθηκε εντολή στον Αγγλικό στόλο που ήταν στη  Σούδα να κανονιοβολήσει  με τα βαριά πυροβόλα που διέθετε και να κονιορτοποιήσει το Μάλεμε  αφού ήταν  πλέον  εντελώς  άχρηστο για τους Συμμάχους ;
6. Γιατί ενώ  έγκαιρα  είχε  προβλεφθεί σχέδιο για  οργάνωση  πολλών μονάδων  πολιτοφυλακής  στο νησί τελικά  λειτούργησαν  ελάχιστες   και τα όπλα που υπήρχαν για το σκοπό αυτό στις  αποθήκες   δεν μοιράστηκαν αμέσως στον  άμαχο πληθυσμό  παρά   σε ελάχιστες περιπτώσεις ;  Είναι βέβαια γνωστό ότι τελικά πολίτες έσπασαν κάποιες από  τις αποθήκες αυτές για να εξοπλιστούν.
Ακόμη  είναι γνωστό ότι κατά την αποχώρηση  των Συμμαχικών στρατευμάτων από το λιμάνι της Χώρας Σφακίων μεγάλες ποσότητες  όπλων   και άλλων εφοδίων παραδόθηκαν στις φλόγες από τους ίδιους τους Συμμάχους   για να μην πέσουν τάχα στα χέρια  του εχθρού.
Τώρα   τα αποτελέσματα  της μάχης της Κρήτης στην έκβαση  του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου είναι και αυτά λίγο πολύ γνωστά. Υπάρχουν   επίσημα ντοκουμέντα που βεβαιώνουν  ότι  η έναρξη  της επιχείρησης  ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ  που αφορούσε  την κατάληψη της Ρωσίας από τους Γερμανούς ενώ είχε προγραμματιστεί  για τις 15 Μαίου 1941  άρχισε τελικά  στις 22-Ιουνίου  με καθυστέρηση  39 ημερών  με αποτέλεσμα να μην προλάβουν οι Γερμανοί να  καταλάβουν τη Μόσχα  και το Στάλινγκραντ λόγω του επελθόντα χειμώνα με τα γνωστά αποτελέσματα.
Αλλά η μάχη της Κρήτης είχε  και μια άλλη σημαντική συνέπεια λιγότερο γνωστή.
Λίγες μέρες πριν  την επίθεση των Γερμανών κατά της Ελλάδος και της Γιουγκοσλαβίας στις 3-4-1941 ξέσπασε μια σοβαρή  κρίση στο Ιράκ. Με στρατιωτικό πραξικόπημα  καταλύθηκε το Βρετανικό προτεκτοράτο της Αγγλίας που ήταν ως τότε η Βαγδάτη  και την εξουσία ανέλαβε ο Χιτλερόφιλος Ρασίντ Αλί Γκα Ιλανή  , που  στις 3-4-1941 κήρυξε τον πόλεμο κατά των ΄Αγγλων. Ο Χίτλερ  αμέσως προσπάθησε να ενισχύσει  οικονομικά και υλικά με κάθε μέσον  τον υποστηρικτή του στην εξαιρετικά σημαντική αυτή πετρελαιοπαραγωγική περιοχή της Μ.Α. αλλά για κακή του τύχη οι  Άγγλοι κατάφεραν τελικά  να ανατρέψουν την κατάσταση και να σώσουν προς όφελος των συμμάχων  τα πετρέλαια της Μ.Α. ενώ η προσοχή των Γερμανών ήταν στραμένη στο μέτωπο της Κρήτης.
Την 1-6-1941 ο Γερμανός Υπουργός εξωτερικών  απαντούσε σε υπόμνημα  του Πρέσβη της Γερμανίας στην Τεχεράνη  «Είχατε απόλυτο δίκιο  να επιμένετε να ενισχύσουμε  τους φίλους μας στη Βαγδάτη, αλλά κατά τον κρίσιμο χρόνο η Μάχη της Κρήτης  συγκέντρωσε  στο πολεμικό πεδίο όλες μας τις δυνάμεις….».
Με αυτά τα λίγα  ενδεικτικά στοιχεία αγαπητοί φίλοι  νομίζω σας έδωσα κάποια εικόνα των γεγονότων και σας προβλημάτισα για ορισμένα απ’ αυτά.
Θα σας απαγγείλω   τώρα λίγες μαντινάδες μου αφιερωμένες στη Μάχη της Κρήτης από το βιβλίο μου   «Με μαντινάδες τραγουδώ με ρίμες σας δηγούμαι».

«ΜΑΧΗ ΤΣΗ ΚΡΗΤΗΣ» ο αθός του Μάη μυρισμένος
στο προσκεφάλι ήρωα, με  δάκρια ποτισμένος.

«ΜΑΧΗ ΤΣΗ ΚΡΗΤΗΣ» τ’ άρωμα και τσ’ αντρειγιάς η χάρη          
το χρέος των προγόνων μας στση λευτεριάς  τα βάρη.

«ΜΑΧΗ ΤΣΗ ΚΡΗΤΗΣ» τση τιμής  το δάφνινο στεφάνι
που σ’ αντρειωμένους διάλεξε η  λευτεριά να βάνει.

«ΜΑΧΗ ΤΣΗ ΚΡΗΤΗΣ» τίμημα στση λευτεριάς τα βάρη
που  μ’ αίμα τα ξεπλέρωσε το κάθε παλικάρι.

Αιωνία η μνήμη των ηρώων μας που έπεσαν για την τιμή και την ελευθερία της πατρίδας μας.
                                                                
                                                                                      Σας ευχαριστώ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Μπορείτε να σημειώσετε, με δεοντολογικό τρόπο, τα σχόλια σας για την παρούσα ανάρτηση της ΔΕΕΛ.

Υβριστικό η κακόβουλο περιεχόμενο,θα διαγράφεται αμεσα, για την προάσπιση του κύρους των αναφερομένων.

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.